پایگاه خبری دعبل نیوز 23 بهمن 1397 ساعت 10:03 http://www.deabelnews.ir/news/34726/مداحان-بیش-دیگران-احتیاج-موعظه -------------------------------------------------- حاج یدالله بهتاش، پیرغلام اهل‌بیت عنوان : مداحان بیش از دیگران احتیاج به موعظه دارند -------------------------------------------------- وقتی جوان بی‌تجربه‌ای مطلبی را می‌گوید که حتی اگر حرف و سخن خوبی هم که باشد از ایشان نمی‌پذیرند، نکته‌ این است که باید حد و حدود‌ها را بشناسیم. متن : شکی نیست که در جامعه ای که بنیان های آن بر باورها و آموزه های دینی استوار است، هیئت های مذهبی عملکرد و رسالتی فراتر از نقش صرفاً مذهبی می یابند. یدالله بهتاش مداح پیشکسوت کشورمان از نقش هیئت های مذهبی در شکل گیری انقلاب و تداوم آن در چهل سال گذشته سخن می گوید. * جناب آقای بهتاش، این باور وجود دارد که انقلاب اسلامی، خاستگاهی دینی داشت و بی شک محافل مذهبی، مساجد، تکایا و حسینیه ها عناصر مؤثری در جریان پیروزی انقلاب اسلامی قلمداد می شدند. به عنوان سؤال اول آیا می توان گفت که انقلاب ایران ریشه در هیئت های مذهبی دارد؟ در جریان پیروزی انقلاب اسلامی، هیئت ها نقش رسانه ای و اطلاع رسانی داشتند. در دورانی که رسانه ها اعم از رادیو، تلویزیون، روزنامه و غیره در اختیار رژیم پهلوی بود، واقعاً مداحان و هیئت های مذهبی کار رسانه ای می کردند. اعلامیه ها به صورت پنهانی در هیئت ها پخش می شد. پیش از انقلاب، تحول اساسی در حوزه شعر، شاعری و وعظ به وجود آمد. پیش از آن فقط مصائب اهل بیت(ع) در جلسات مطرح می شد امّا در مقاطعی به تبیین خیانت ها و ظلم های رژیم پهلوی پرداخته شد. شعرا می آمدند و متناسب با احوالات آن موقع، اشعاری را با استفاده از فن های ادبی و با الفاظ مشترک علیه رژیم پهلوی می سرودند، مثلاً از نام یزید برای حاکم خائن به کار می بردند و منظورشان را با استفاده از الفاظ به شاه پهلوی نسبت می دادند. من به یاد دارم در آن دوران در محله مجیدیه تهران سکونت داشتیم، محله مجیدیه مسیحی نشین بود. شب ها به پشت بام ها می رفتیم و شعار الله اکبر می گفتیم و سپس به خیابان ها می آمدیم و راهپیمایی می کردیم. از جمله شعارهایی که فریاد می زدیم این بود: "برادر مسیحی، رهبر ما خمینی(ره) است؛ سلام می رساند". آنها نیز می آمدند و به ما می پیوستند یا درِ خانه خود را باز می گذاشتند و انقلابیون را برای خلاصی از دست مأموران رژیم به منازل خود راه می دادند. خود این شعارها مردم را همراه و همسو می کرد. خاطرم هست دسته راهپیمایی بزرگی با هدایت شهید مفتح در خیابان سهروردی تشکیل شد و مردم شعار گویان در خیابان حرکت می کردند، گروهی از عوامل گارد ارتش که در خیابان مستقر شده بودند، با شنیدن این شعرها و شعارهایی همچون "برادر ارتشی، چرا برادر کشی؟" منقلب می شدند و گاهی اشک می ریختند. بسیاری از این شعارها در هیئت ها سروده می شد و مداحان بودند که شعارها را بین مردم بلند فریاد می زدند و تکرار می کردند. هیئت ها و مداحان واقعاً در جریان انقلاب تأثیرگذار بودند و پس از انقلاب نیز مساجد و هیئت ها به پایگاه مردمی تبدیل شدند. همان زمان هم زمزمه هایی به وجود آمده بود که پس از پیروزی انقلاب، بساط روضه و اشک برچیده خواهد شد که امام(ره) با درایت و بصیرت خود تأکید داشت تا روضه ها باید به سبک قدیم برپا شود، حتی زمانی که جنگ تحمیلی شروع شد، زمزمه هایی از گوشه و کنار به گوش می رسید که پول هیئت ها در جنگ هزینه و برای رزمندگان ارسال شود که حضرت امام(ره) مجدداً فرموده بودند که این مجالس رها نشود. با تأکید رهبر کبیر انقلاب، معلوم می شود که این هیئت ها بودند که جبهه و جنگ را می ساخت و همین هیئت است که رزمندگان را پشتیبانی می کرد. امروز نیز این صحبت ها در میان است که "پول هیئت ها را بدهید و جهیزیه درست کنید". باید به منتقدان گفت که "کمی انصاف داشته باشید چراکه این کارها مردمی است و همین هیئت ها هستند که در جریان حمایت از محرومان و تهیه جهیزیه همواره پیش قدم هستند". *اگر بخواهیم عملکرد هیئت های مذهبی را از حیث کمّی و کیفی با دوران پیش از انقلاب مورد بررسی قرار دهیم به نظر شما هیئت های معاصر، نمره قابل قبولی دریافت می کنند؟ انصافاً نسبت به گذشته پیشرفت های چشم گیری داشته ایم و روز به روز بهتر هم می شویم. شما اگر هیئت ها را با چهار یا پنج سال گذشته بسنجید، خواهید دید که پیشرفت خوبی داشته اند. حتی برخی از این هیئت ها که به شورخوانی معروف هستند، تا چند سال گذشته واعظ نداشتند امّا امروز سخنران و منبری دعوت می کنند و از فیض منبر بهره می برند. * با این باور شما، آیا می توان امید داشت که از مداحان نسل جوان، کسانی همچون مرحوم علامه، حاج علی آهی و غیره ساخت؟ باید خوش بین باشیم. راهش این است که جوانان و نسل امروز مداحان، وقتی به شهرت می رسند، یادشان باشد که باید همواره موعظه بشوند. پیامبر(ص) با آن عظمت به جبرئیل امین می فرمود "عِظنی؛ من را موعظه کن". جبرئیل مقامش از پیامبر(ص) پایین تر است. جبرئیل وقتی به معراج می رود، می گوید که "من دیگر نمی توانم بیایم"، امّا پیامبر(ص) می گوید، عظنی، یعنی در هر موقعیت اجتماعی و جایگاهی که هستی، گاهی بشین و حرف گوش بده. گاهی در شنیدن اثری است که در سخن گفتن نیست. آنهایی که به شهرت می رسند و در انظار عمومی مطرح می شوند باید بدانند بیشتر از گذشته، احتیاج به موعظه دارند، برای آنکه خودشان را بسازند و از کید شیاطین در امان بمانند. رهبر بزرگوار انقلاب تأکید دارند که مجالس روضه، خالی از موعظه نباشد؛ حالا این موعظه، گاهی به عنوان شعر خوب و مؤثر است و گاهی از طریق حدیث مستند و صحیح بیان می شود. هر کسی هم نمی تواند حدیث بخواند، علم حدیث شناسی می خواهد. فرض کنید مداح ما در حضور رهبر انقلاب روضه خوانی کند، اگر نتواند حدیث صحیح بخواند مورد عتاب قرار خواهد گرفت. * انتقادی که گاهی متوجه مداحان می شود، این است که برخی از آنان درباره برخی مسائل اجتماعی، سیاسی و غیره اظهارنظر می کنند. آیا حد و مرزی برای ورود آنها به موضوعات و مسائل مختلف وجود دارد؟ اولاً باید بدانیم که برخی از هیئت های مذهبی، مخاطبانی دارند که حتی آیات عظام و علما نیز ندارند. من چند هفته برای مداحان سازمان بهشت زهرا(ع) جلسات آموزش داشتم؛ به آنها می گفتم: شما مستمع و مخاطبانی دارید که مراجع ندارند. خانواده متوفی از خارج و داخل برای دفن عزیزشان به بهشت زهرا(ع) می آیند، بنابراین اگر مداح یک شعر خوب و به جا بخواند گاهی یک تحول بزرگی در دل مستمع به وجود می آید. مردم هر حرفی را از هر کسی پذیرش ندارند. حضرت آیت الله فلسفی منبر داشت، چند تن از شخصیت های برتر حکومت هم در جلسه حضور داشتند، ایشان مطلبی را در انتقاد به حکومت مطرح کرد. وقتی از منبر پایین آمد به او گفتند "آقای فلسفی، یک وقتی محاسن خود را رنگ نکنید چراکه اگر آنها به شما هجمه ای وارد نکردند برای این است که شما ریش سفید هستید". یک وقتی حرف و سخنی را مداح پیشکسوت و معتمدی می زند؛ آن حرف بر دهان ایشان می نشیند، یک وقت موعظه ای را بزرگترها بیان می کنند که بر اساس سن و مقام و جایگاه اجتماعی شاید مورد پسند مردم باشد امّا یک وقتی جوان بی تجربه ای مطلبی را می گوید که حتی اگر حرف و سخن خوبی هم که باشد از ایشان نمی پذیرند، نکته این است که باید حد و حدود ها را بشناسیم. * ضریب نفوذ مداحان و هیئت های مذهبی خاصه بین طیف مذهبی جامعه زیاد است.با توجه به سلوک برخی مداحان قدیمی در گذشته، به نظر شما مداحان امروز کشور باید به چه نکاتی توجه بیشتری داشته باشند؟ اولاً به ما سفارش کرده اند، "کُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِغَیْرِ أَلْسِنَتِکُمْ..." مردم را به غیر زبانتان دعوت کنید. مردم رفتارتان را می بینند. این رفتار را در سیره امام خمینی(ره) مشاهده می کنید. امام وقتی به ایران آمد، تأکید داشت همانند مردم عادی از فرودگاه خارج شود. مداحان باید بدانند زمانی از چشم مردم خارج می شوند که از دل آنها خارج شده باشند. کار خوب از هر کسی خوب است امّا از مداحان خوب تر است و کار بد از هر کسی بد است و از ما بدتر است. یک کسی در تاریخ است به نام "شقرانی" که می گویند در زمان پیامبر اکرم(ص) او آزاد شد و مردم به او احترام زیادی می گزاردند امّا یکی از نوادگان او در دوران امام جعفر صادق(ع) شرب خمر می کرد. او روزی برای انجام کاری، خدمت امام(ع) آمد و حضرت کارش را انجام داد و سپس خطاب به او فرمود: ان الحسن من کل احد حسنٌ و انّه منک احسن لمکانک منّا، و انّ القبیح من کل احد قبیح و انّه منک اقبح؛ اى شقرانى! نیکى از هر شخص نیکو است، ولى از تو که به ما نسبت دارى نیکوتر است، و زشتى از هر کسى زشت است ولى از تو زشت تر.